Podatek rolny – zwolnienia i ulgi podatkowe

W dobie unijnych funduszy mających na celu rozwój naszego rolnictwa, chcę przypomnieć zasady zwolnień i ulg podatkowych stosowanych z urzędu oraz na wniosek podatnika.

Obecnie bez potrzeby ubiegania się o zwolnienie nie płaci się podatku rolnego za:

• użytki rolne klasy V, VI, i VIz oraz grunty zadrzewione i zakrzewione ustanowione na użytkach rolnych,
  
• grunty położone w pasie drogi granicznej,
  
• użytki ekologiczne,
  
• grunty zajęte przez zbiorniki wody służące do zaopatrzenia ludności w wodę,
  
• grunty wpisane do rejestru zabytków pod warunkiem ich zagospodarowania i utrzymania zgodnie z przepisami o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami,
  
• grunty stanowiące działki przyzagrodowe członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych, którzy:
  – osiągnęli wiek emerytalny,
  – są inwalidami zaliczonymi do I albo II grupy,
  – są niepełnosprawnymi o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności,
  – są osobami całkowicie niezdolnymi do pracy w gospodarstwie rolnym albo niezdolnymi do samodzielnej egzystencji.

Zwalnia się na okres 5 lat, licząc od pierwszego dnia miesiąca następującego po tym, w którym zawarto umowę sprzedaży gruntów lub prawa użytkowania wieczystego, grunty przeznaczone na utworzenie nowego lub powiększenie już istniejącego gospodarstwa rolnego do pow. nie przekraczającej 100 ha:
• nabyte w drodze kupna na własność lub jako prawo użytkowania wieczystego,
• oddane przez właściciela (Skarb Państwa, gminę) w użytkowanie wieczyste,
• wchodzące w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, objęte w trwałe zagospodarowanie.

Od 2003 roku obowiązują przepisy, z których wynika:
• jeśli podatnik nabywa lub obejmuje grunty o powierzchni mniejszej niż 100 ha, zwolnienie dotyczy gruntów kolejno nabywanych lub obejmowanych w trwałe zagospodarowanie do powierzchni łącznie nie przekraczającej 100 ha,
• zwolnienia te będą w latach 2003–2008 obowiązywały w odniesieniu do osób prawnych powiększających gospodarstwo, niezależnie od tego, jaki obszar gruntów znajdował się w posiadaniu takiej osoby 31 grudnia 2002 r.,
• nie ma zwolnienia od gruntów indywidualnych właścicieli gospodarstw rolnych, jeśli nabywca jest małżonkiem, krewnym w linii prostej lub małżonkiem takiego krewnego, pasierbem, zięciem lub synową sprzedawcy gruntów.

Przez trwałe zagospodarowanie ustawodawca rozumie objęcie gruntów w dzierżawę lub użytkowanie na okres nie krótszy niż 10 lat. Nie ma ulgi, jeśli grunty nabyte na własność z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa były przedtem objęte przez tego, kto je kupił, w trwałe zagospodarowanie. Przez 5 lat zwolnione z podatku są grunty – ale tylko gospodarstw rolnych – powstałe z zagospodarowania nieużytków, licząc od roku następnego po ich zagospodarowaniu.

Przez 1 rok następujący po tym, w którym przeprowadzona została wymiana lub scalenie gruntów, nie płaci się podatku od gruntów gospodarstw rolnych otrzymanych w drodze wymiany lub scalania.
Po wszystkich – wskazanych wyżej – okresowych zwolnieniach obowiązuje dodatkowa ulga: w pierwszym roku podatek wynosi 75%, a w drugim – 50%.

Nie dłużej niż na 3 lata zwolnione z podatku rolnego są użytki rolne gospodarstw rolnych, na których zaprzestano produkcji rolnej (odłogowanych), z tym że zwolnienie nie może obejmować więcej niż 20% powierzchni użytków rolnych gospodarstwa rolnego i nie więcej niż 10 ha. Określenie szczegółowych warunków tego zwolnienia należy do rad gmin (zob. art. 12 ust. 9 upr.).

Ulgi inwestycyjne przysługują wszystkim podatnikom podatku rolnego, którzy:
• budują i modernizują budynki inwentarskie służące do chowu, hodowli i utrzymywania zwierząt gospodarskich oraz obiektów służących ochronie środowiska,
• zakupują i instalują: deszczownie, urządzenia melioracyjne i urządzenia do zaopatrzenia gospodarstwa w wodę, urządzenia do wykorzystywania na cele produkcyjne naturalnych źródeł energii (wiatru, biogazu, słońca, spadku wód).

Ulga inwestycyjna przyznawana jest po zakończeniu inwestycji i polega na odliczeniu od należnego podatku rolnego od gruntów położonych na terenie gminy, w której została dokonana inwestycja – w wysokości 25% udokumentowanych rachunkami nakładów inwestycyjnych.

Ulga z tytułu tej samej inwestycji nie może być stosowana dłużej niż przez 15 lat, kwota ulgi inwestycyjnej jest odliczana z urzędu w decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego. Podatnicy obowiązani do składania deklaracji na podatek rolny odliczają, określoną w decyzji w sprawie ulgi inwestycyjnej, kwotę przyznanej ulgi od należnego podatku rolnego.

Podatnik traci prawo do odliczenia od podatku rolnego nie wykorzystanej kwoty ulgi inwestycyjnej w przypadku sprzedaży obiektów i urządzeń, od których przyznana została ta ulga. Ulgę inwestycyjną gmina przyznaje na wniosek podatnika. Ulga inwestycyjna niewykorzystana przez podatnika przechodzi na jego następców, jeśli rolnik przekazał gospodarstwo następcy w zamian za emeryturę albo jest nim spadkobierca (art. 13d ust. 5 upr.).

Ulga w postaci całkowitej lub częściowej rezygnacji ze ściągania podatku przysługuje dla podatników dotkniętych klęskami żywiołowymi (istotne szkody w budynkach, ziemiopłodach, inwentarzu żywym i martwym albo w drzewostanie). Ulga zależy od rozmiaru strat i otrzymanego odszkodowania z tytułu ubezpieczenia ustawowego (obowiązkowego). Poszkodowany ma do niej prawo w roku, w którym nastąpiła klęska, a jeśli podatek został już zapłacony – w następnym.

Mariola Sendrowska

Na podstawie: Ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. O podatku rolnym (j.t. Dz.U. 1993 r. nr 94, poz. 431; Dz.U. 2003 r. nr 162, poz. 1568)