Pakiet 6. Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie

Wariant 6.1. Produkcja towarowa lokalnych odmian roślin uprawnych
Wariant 6.2. Produkcja nasienna towarowa lokalnych odmian roślin uprawnych
Wariant 6.3. Produkcja nasienna na zlecenie banku genów
Wariant 6.4. Sady tradycyjne

Pakiet umożliwia wspieranie rolników, którzy czynnie uczestniczą w ochronie i doskonaleniu lokalnych tzn. miejscowych lub starych odmian gatunków roślin uprawnych, a także gatunków roślin uprawnych obecnie zagrożonych wyginięciem i gatunków im towarzyszących.

Pakiet daje możliwość utrzymywania istniejących zasobów genowych roślin uprawnych przez rolników, oraz praktycznego wykorzystania najlepszych genotypów znajdujących się w bankach genów.

Płatność rolnośrodowiskowa przysługuje rolnikowi, który uprawia w tradycyjny sposób lokalne odmiany roślin uprawnych. Proponowana wysokość płatności rolnośrodowiskowej jest jednolita dla różnych rodzajów upraw (zboża, okopowe, warzywa). Zróżnicowanie występuje w zależności od tego czy są to rośliny towarowe, czy nasienne, a w ramach upraw nasiennych - w zależności od tego,czy jest to produkcja nasienna towarowa czy produkcja nasienna dla banku genów. Zróżnicowana jest również minimalna niepłatna powierzchnia upraw dla poszczególnych typów działań, która rekompensuje różnice między różnymi typami upraw.

Cel: zachowanie lokalnych odmian roślin uprawnych

Wariant 6.1. Produkcja towarowa lokalnych odmian roślin uprawnych

Efektem realizacji tego wariantu będzie utrzymywanie lokalnych odmian roślin uprawnych, co zwiększy różnorodność gatunkową oraz odmianową w uprawach rolniczych.

Wymogi wariantu 6.1.:

Na terenie całego gospodarstwa objętego programem rolnośrodowiskowym, istnieje obowiązek zachowania powierzchni trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu nieużytkowanych rolniczo.

• minimalna łączna powierzchnia dla upraw rolniczych - 0,3 ha, dla upraw warzywnych - 0,15 ha;
• uprawa roślin z kwalifikowanego materiału siewnego odmian miejscowych zarejestrowanych w Krajowym Rejestrze w pierwszym i czwartym roku realizacji programu rozmnożenia i wymiana materiału siewnego;
• uprawa pozostałych gatunków roślin, które nie wymagają rejestracji zgodnie z  załącznikiem do rozporządzenia ministra właściwego ds.rolnictwa.

Wysokość płatności rolnośrodowiskowej - 570 PLN/ha

Wariant 6.2. Produkcja nasienna towarowa lokalnych odmian roślin uprawnych

Efektem realizacji tego wariantu będzie rozszerzenie dostępności materiału siewnego lokalnych odmian roślin uprawnych oraz ich upowszechnianie. Ustawowy obowiązek kwalifikacji materiału siewnego ciąży na producentach, wytwarzających nasiona gatunków, które podlegają rejestracji. Materiał nasienny pozostałych gatunków wymienionych w załączniku do rozporządzenia ministra właściwego ds. rolnictwa nie podlega kwalifikacji. Rolnik produkujący materiał siewny miejscowej odmiany, wpisanej do Krajowego Rejestru, ubiegający się o przyznanie pomocy finansowej będzie poddany tym samym rygorom, jak każdy inny producent materiału siewnego.

Wymogi wariantu 6.2.:

Na terenie całego gospodarstwa objętego programem rolnośrodowiskowym, istnieje obowiązek zachowania powierzchni trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu nieużytkowanych rolniczo

• utrzymanie tożsamości i czystości odmianowej;
• prowadzenie dokumentacji danych plantacji oraz wykonywanych zabiegów i udostępnianie jej organom kontrolnym (IORiN);
• uzyskanie świadectwa oceny laboratoryjnej w przypadku gatunków rejestrowanych, a w przypadku pozostałych gatunków - informacji o wynikach badań.

Przy wytwarzaniu materiału siewnego kategorii "kwalifikowany" powierzchnia plantacji nasiennych roślin rolniczych1 stanowiąca zwarty obszar uprawy nie może być mniejsza niż:
1) 2 ha - w przypadku materiału siewnego roślin zbożowych;
2) 1 ha - w przypadku materiału siewnego ziemniaka;
3) 0,5 ha - w przypadku pozostałych gatunków roślin rolniczych.

Wysokość płatności rolnośrodowiskowej - 800 PLN/ha

Wariant 6.3. Produkcja nasienna na zlecenie banku genów

Realizacja tego wariantu będzie dotyczyła rozmnażania i utrzymywania:
- lokalnych odmian roślin uprawnych;
- zagrożonych wyginięciem gatunków roślin uprawnych;
- zagrożonych wyginięciem gatunków roślin towarzyszących im w miejscach ich
naturalnego występowania, w celu zachowania ich pierwotnych właściwości.

Wymogi wariantu 6.3.:

Na terenie całego gospodarstwa objętego programem rolnośrodowiskowym, istnieje obowiązek zachowania powierzchni trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu nieużytkowanych rolniczo oraz obowiązuje:

• umowa z bankiem genów na rozmnażanie nasion (rolnik przekazuje nieodpłatnie nasiona na rzecz banku genów) wraz z planem realizacji wariantu;
• minimalna łączna powierzchnia dla upraw kontraktowanych przez bank genów wynosi 0,1 ha; maksymalna powierzchnia 0,3 ha; produkcja nasienna na małych powierzchniach wymaga zachowania szczególnych zasad izolacji. 50% powierzchni objętej płatnością stanowią uprawy będące przedmiotem rozmnożeń; pozostałą powierzchnię stanowi otulina - obsiew innym gatunkiem, czarny ugór lub koszona murawa w zależności od rozmnażanych gatunków; typ otuliny określany jest w umowie z bankiem genów;
• prowadzenie dokumentacji uprawy i udostępnianie jej nadzorującemu pracownikowi banku genów;
• potwierdzenie przez bank genów wymaganej jakości nasion.

.
Wysokość płatności rolnośrodowiskowej - 4700 PLN/ha

Wariant 6.4. Sady tradycyjne

Płatność rolnośrodowiskowa określana jest na podstawie powierzchni bezpośrednio zajętej pod sad - nie mniejszej niż 0,1 ha i nie większej niż 0,4 ha, z liczbą drzew spełniających kryteria ilościowe i jakościowe. W przypadku sadów o tradycyjnym charakterze, o większej powierzchni niż 0,4 ha płatność rolnośrodowiskowa przysługuje tylko do powierzchni określonej jako maksymalna (0,4 ha).

Wymogi wariantu 6.4.:

• w sadzie tradycyjnym znajdują się odmiany zamieszczone w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia ministra właściwego ds.rolnictwa, które stanowią co najmniej 60% obsady;
• sad tradycyjny obejmuje co najmniej 12 drzew w przedziale od 15-20 lat, reprezentujących nie mniej niż 4 odmiany lub gatunki; przy czym korony drzew rozpoczynają się na wysokości od 120cm i średnice pnia na wysokości około 1 m nie mogą być mniejsze niż 15cm;
• przy spełnieniu powyższych warunków sad może być uzupełniony do 40% obsady wszystkich drzew odmianami znajdującymi się w wykazie;
• powiększenie wymaga zwiększenia liczby odmian/gatunków o co najmniej trzy odmiany/gatunki; drzewa są rozmnażane na silnie rosnących podkładkach (np. jabłonie na siewkach antonówki, grusze na siewkach gruszy kaukaskiej, śliwy na siewkach ałyczy, czereśnie na siewkach czereśni ptasiej, wiśnie na siewkach antypki lub czereśni ptasiej)
• prowadzone jako wysokopienne drzewa o minimalnej wysokości pnia  1,20m, w rozstawie nie mniejszej niż 4 x 6m i nie większej niż 10x10m;
• obowiązkowe jest wykonywanie podstawowych zabiegów pielęgnacyjnych, takich jak: cięcie sanitarne drzew i prześwietlające nadmiernie zagęszczone korony, usuwanie odrostów i samosiewów, bielenie pni drzew starszych i zabezpieczanie pni młodych drzew przed ogryzaniem przez gryzonie i zającokształtne, utrzymanie ogólnego porządku w sadzie;
• koszenie i usuwanie trawy lub wypas.

Na terenie całego gospodarstwa objętego programem rolnośrodowiskowym, istnieje obowiązek zachowania powierzchni trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu nieużytkowanych rolniczo.

Wysokość płatności rolnośrodowiskowej - 2100 PLN/ha