Nie oszczędzajmy na odnawianiu materiału siewnego

Wysokie ceny przemysłowych środków do produkcji rolnej zmuszają producentów rolnych do poszukiwania coraz bardziej efektywnych metod poprawy wydajności i opłacalności produkcji zbóż. Wśród wielu elementów plonotwórczych wymienić można czynniki, na które rolnik praktycznie nie ma żadnego wpływu, takich jak: jakość gleb, ilość i rozkład opadów, przebieg temperatur. Jest jednak wiele czynników zależnych od rolnika, między innymi: staranność wykonania zabiegów agrotechnicznych, jakość materiału siewnego, chemiczna ochrona roślin, nawożenie, terminowość i staranność zbioru. Zaniedbanie któregoś z nich obniża efektywność pozostałych.

W województwie podlaskim, podobnie jak w całym kraju, niepokojącym zjawiskiem jest fakt, że bardzo wielu rolników "oszczędza" na odnawianiu materiału siewnego a przecież jest to najtańsza metoda poprawy wydajności i opłacalności w produkcji roślinnej. W Polsce relacja cen rynkowych zboża paszowego do cen kwalifikowanego ziarna siewnego wynosi jak 1:1,5 - 2 natomiast zwyżki plonu uzyskane na skutek odnowienia materiału siewnego czy wprowadzenia postępu biologicznego mogą sięgać nawet kilkunastu procent. W przypadku stosowania do siewu nasion własnej produkcji, rolnik ponosi wprawdzie niższe koszty ale jest tylko pozorna oszczędność. Materiał taki najczęściej nie jest zaprawiany. Nie są znane także parametry jakościowe tego materiału np.: wyrównanie, masa 1000 nasion, siła kiełkowania a nie dysponując tymi informacjami trudno jest ustalić właściwe normy wysiewu. Ziarno zebrane z plantacji obsianych takim materiałem jest najczęściej słabej jakości co utrudnia sprzedaż takiego zboża nawet na paszę.

W ostatnich latach w Polsce tylko 10% powierzchni zbóż obsiewane jest kwalifikowanym materiałem siewnym. Najrzadziej wymieniany jest materiał siewny żyta, bo średnio co około 23 lata, owies co 9 lat, pszenżyto co 8 lat a, pszenica co 7,5 roku. Najkorzystniej wypada pod tym względem jęczmień - co 5 lat ale jest to przede wszystkim zasługa wymogów przemysłu browarnianego. Na skutek coraz mniejszego zapotrzebowanie na kwalifikowany materiał siewny następuje także systematycznie drastyczny spadek powierzchni plantacji nasiennych - ze 183,7 tys. ha w roku 1997 do rekordowo niskiego poziomu 62,3 tys. ha w roku 2003. W krajach Unii Europejskiej sytuacja pod tym względem jest nieporównywalnie korzystniejsza bo odnawianie materiału siewnego przekracza tam 50% powierzchni zbóż. W Niemczech co roku 65% powierzchni zbóż obsiewne jest kwalifikowanym materiałem siewnym, w Holandii - 75%, w Szwecji - 80% a w Danii aż 95%. Rolnicy w tych krajach świadomi są faktu, że stosowanie kwalifikowanego materiału siewnego jest punktem wyjścia do uzyskiwania wysokich plonów ziarna o dobrych parametrach jakościowych. Polscy rolnicy także powinni zrozumieć, że w obecnych uwarunkowaniach ekonomicznych, kiedy już jesteśmy jednym z krajów członkowskich Unii Europejskiej oni również muszą nauczyć się skutecznie stawiać czoło konkurencji unijnych rolników, także pod względem jakości produkowanych zbóż.

Obecnie na rynku krajowym funkcjonuje wiele firm zajmujących się rozprowadzaniem kwalifikowanego materiału siewnego. Zakup takich nasion powinien być dla rolnika gwarancją wysokiej jakości. W praktyce bywa jednak różnie. Zdarza się, że rolnicy kwestionują ich jakość. Bywa także, że niektóre partie materiału są nie oznakowane lub są niewłaściwie oznakowane i nie bardzo wiadomo pod jakim adresem kierować reklamacje. Dla uniknięcia zbędnych nieporozumień przy każdym zakupie materiału siewnego należy na to zwracać uwagę. Każda zakwalifikowana partia nasion powinna posiadać własne świadectwo kwalifikacji, w postaci znajdującej się w worku niebieskiej etykiety. Na tej etykiecie powinny być zapisane podstawowe informacje na temat kupowanego materiału siewnego, między innymi:
• gatunek zboża i nazwa odmiany
• numer partii i data plombowania, która oznacza termin przygotowania nasion do sprzedaży
• dane o masie nasion znajdujących się w opakowaniu
• nazwa i adres producenta, co umożliwia rolnikowi składanie ewentualnych reklamacji albo uzyskanie dodatkowych informacji na temat wymagań agrotechnicznych danej odmiany
• nazwa Stacji Oceny Nasion (SON), która dokonywała kontroli tego materiału
• stopień kwalifikacji nasion (C1 lub C2 oznacza, że jest to materiał certyfikowany).

Na podstawie materiałów informacyjnych DANKO Hodowla Roślin Sp. z o.o.
inż. Stanisław Dudziuk