Walcz ze szkodnikami rzepaku ozimego

Wrogowie rzepaku

Rzepak ozimy już od wczesnej wiosny jest atakowany przez wiele szkodników. Najgroźniejsze, powodujące największe szkody to: chowacz granatek, chowacz brukwiaczek, chowacz czterozębny, słodyszek rzepakowiec, chowacz podobnik i pryszczarek kapustnik. Straty w plonie nasion rzepaku, spowodowane przez te owady, mogą wynosić od 10 do 50%, a w skrajnych przypadkach dużo więcej.

Metody walki

Podstawową metodą zwalczania jest przestrzeganie zasad prawidłowej agrotechniki. W ten sposób można zmniejszyć liczbę zabiegów chemicznych, nawet o połowę. Jednak w praktyce trudno jest obejść się bez walki chemicznej. Doświadczeni plantatorzy rzepaku wiedząc o zagrożeniach ze strony szkodników już na przełomie lutego i marca wystawiają na pola od strony przewidzianego nalotu (zakrzaczenia, zadrzewienia, rowy z trawami, ubiegłoroczne plantacje) "żółte naczynia". Metoda "żółtych naczyń" polega na odławianiu szkodników. Liczba odłowionych szkodników (poszczególnych gatunków) wskazuje na stopień zagrożenia, który ocenia się za pomocą progów szkodliwości. Są to wartości, dla których korzyści z wykonania zabiegu opryskiwania są wyższe niż koszt ochrony. Poszczególne szkodniki zwalcza się w momencie przekroczenia progu ekonomicznej szkodliwości (tabela 1.).

Dane przedstawione w tabeli 1. wskazują, że w kwietniu oraz następnych miesiącach rzepakowi zagraża wiele szkodników. W ostatnich latach problemem jest liczne występowanie szkodników uszkadzających łuszczyny tj. chowacza podobnika i pryszczarka kapustnika. Największe uszkodzenia powodują szkodniki na obrzeżach plantacji.

Miejsca żerowania i szkody

Larwy chowacza brukwiaczka żerują w łodydze, chowacza czterozębnego w ogonkach liściowych i wewnątrz łodygi. Żerując wewnątrz uszkadzają je, jednocześnie zahamowują ich wzrost i rozwój, powodują wyginanie a nawet pękanie łodyg. Pęknięte łodygi stanowią "bramę wejścia" dla chorób grzybowych.

Słodyszek największe uszkodzenia powoduje w pąkach kwiatowych dostając się do pylników niszczy zawiązki kwiatów. Największa szkodliwość chrząszczy słodyszka rzepakowego występuje w okresie rozwoju pąków kwiatowych rzepaku. Uszkodzenia powodowane we wczesnych fazach rozwojowych są przyczyną największych strat w plonie. Małe pąki są zjadane całkowicie a duże niszczone częściowo. Rośliny opanowane przez te owady w dużym stopniu opóźniają fazę pełni kwitnienia.

Rzepak w fazie kwitnienia nie jest narażony na szkody powodowane żerem chrząszczy słodyszka. Jedyna jego szkodliwość polega na odbieraniu pszczołom części pyłku i nektaru. Po krótkim żerowaniu zapłodnione samice składają jaja - pojedynczo w pąki kwiatowe. Po kilku dniach wylęgają się larwy, których głównym pożywieniem jest pyłek i nektar kwiatów. Żer ten na plantacji będącej w dobrej kondycji nie prowadzi do większych strat.

Szkodniki łuszczynowe takie jak chowacz podobnik i pryszczarek kapustnik atakują rośliny rzepaku już w okresie zakwitania, gdy temperatura powietrza osiągnie 18oC. Samice składają jaja gdy pierwsze łuszczyny osiągają długość 1-3 cm. Chowacz podobnik składa do łuszczyny tylko jedno jajo, z którego wylęgła larwa zjada od 3 do 7 nasion. Pryszczarek kapustnik składa kilkadziesiąt jaj do młodych łuszczyn o długości 1 cm, z których wylęgłe larwy wysysają soki z młodych nasion oraz ze ścian łuszczyn.

Terminy zabiegów

Zabiegi przeciw szkodnikom występującym na rzepaku, jeśli zostanie przekroczony próg ekonomicznej szkodliwości, trzeba wykonać jednym ze środków ochrony roślin wymienionych w tabeli nr 2. (zgodnie z instrukcją stosowania podaną na etykiecie ś.o.r.).

Eugeniusz Stanisław Stefaniak