|
Zaburzenia w rozrodzie krów mlecznych
Zaburzenia w rozrodzie to drugi po mastitis, najważniejszy problem zdrowotny w chowie krów mlecznych.
Kłopoty z rozrodem krów mlecznych pojawiają się w stadach coraz częściej, zwłaszcza u wysoko wydajnych zwierząt pochodzących z importu. Najczęściej wiąże się je ze zwiększającą się wydajnością mleka. Wraz ze wzrostem wydajności obserwuje się często pogorszenie płodności. Płodność jest jednym z najważniejszych składników opłacalności produkcji mleka. Hodowca ponosi koszty związane z większą liczbą zabiegów inseminacyjnych i opieką weterynaryjną.
U krów wysoko wydajnych działanie gruczołu mlecznego ma przewagę nad działaniem układu rozrodczego. Uważa się, że płodność i mleczność są warunkowane sprawnym działaniem układu neurohormonalnego oraz prawidłową przemianą materii. U wysoko wydajnych krów, problemy z płodnością wynikają z niewłaściwego żywienia, a także z powodu wysokiej wydajności w ostatnich tygodniach laktacji, powodującej trudności z zasuszaniem. Rozwiązaniem może być wydłużenie okresu laktacji do 12-15, a nawet do 18 miesięcy, a więc odejście od standardowej 305-dniowej laktacji. Musi to skutkować wydłużeniem okresu międzywycieleniowego (OMW) i międzyciążowego (OMC), odpowiednio: z 360 do 420-450 dni i więcej oraz z 85 do 120 dni i więcej. W oborach o średniej wydajności powyżej 7000 kg mleka zaleca się przechodzenie z doju 2-krotnego na dój 3-krotny, bądź rezygnację ze standardowego okresu zasuszenia wynoszącego 60 dni, ograniczając go do 45, a nawet do 30 dni. Chodzi tutaj o spłaszczenie krzywej laktacji, obniżenie częstości zachorowań, poprawienie wskaźników rozrodu itp., a w konsekwencji obniżenie kosztów produkcji mleka.
Tradycyjnie zakłada się, że przeciętny okres międzywycieleniowy powinien wynosić około 365 dni. W rzeczywistości utrzymanie standardowej długości OMW, w przypadku krów o wysokiej wydajności, może być trudne, a czasami także niecelowe. Obecnie przyjmuje się, że zasada "co rok cielę" dotyczy krów o wydajności do 6000 kg mleka rocznie. Na każdy 1000 kg mleka ponad ten poziom można wydłużyć OMW o 10-14 dni.
Warto więc przeanalizować sytuację w stadzie krów mlecznych, a pomogą w tym wskaźniki rozrodu zawarte w tabelach.
Rozpatrywano krowy o średniej rocznej wydajności 8 tys. kg.
Tabela 1. Prawidłowe wskaźniki rozrodu w oborze krów mlecznych
Wskaźnik |
Wartość prawidłowa |
Wartości negatywne |
| Długość okresu międzywycieleniowego, dni |
375-390 |
> 420 |
| Dni do pierwszej rui |
< 40 |
> 60 |
| Procent krów, u których wystąpiła ruja w ciągu pierwszych 60 dni laktacji |
> 90 |
< 90 |
| Liczba porcji nasienia na skuteczne pokrycie |
< 1.7 |
> 2.5-2.8 |
| Skuteczność pierwszej inseminacji, procent pierwiastek |
65-70 |
< 60 |
| Skuteczność pierwszej inseminacji, procent wieloródek |
50-60 |
< 40 |
| Procent krów, które pokryto w < 3 zabiegach |
> 90 |
< 90 |
| Procent krów z okresem międzyrujowym 18-24 dni |
> 85 |
< 85 |
| Dni obsługi (od wycielenia do skutecznego pokrycia) |
85-110 |
> 140 |
| Procent krów brakowanych w wyniku zaburzeń w rozrodzie |
< 10 |
> 10 |
Tabela 2. Ocena rozrodu na podstawie długości OMW i jego składowych. (Słoniewski 2008)
Ocena stanu rozrodu |
Przeciętna długość okresu (dni) |
Okres spoczynku poporodowego OSPP |
Okres
międzyciążowy
OMC |
Okres międzywycieleniowy OMW |
| znakomity |
57-78 |
80-110 |
360-390 |
| dobry |
79-86 |
111-120 |
391-400 |
| nieznaczne problemy |
87-94 |
121-130 |
401-410 |
| umiarkowane problemy |
95-102 |
131-145 |
411-425 |
| duże problemy |
ponad 102 |
ponad 145 |
ponad 425 |
Marcin Szeligowski
Literatura:
1. Kowalski Z., Wpływ żywienia białkowego na rozród krów mlecznych. Zeszyty Naukowe Przeglądu Hodowlanego, 55/2001, s. 67
2. Szarek J., Kwaśnicki R., Adamczyk K., Rozród bydła dziś i jutro. Przegląd Hodowlany 12/2004, s. 9
05.01.2010
|
